Okręgowa Izba
Radców Prawnych
w Łodzi

W związku z wywiadem pt. „Dziekan ORA Łódź o skutkach lokalnego protestu adwokatów: „Sądy przekazały sprawy radcom’”, opublikowanym w e-wydaniu „Rzeczpospolitej” z dnia 5 lipca 2025 r. oraz wydaniu tradycyjnym z dnia 7 lipca 2025 r., w którym Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w Łodzi Paulina Tomaszewska-Lipartowska zarzuca radcom prawnym brak reakcji wobec zbyt niskich stawek za prowadzenie spraw z urzędu oraz próbę wykorzystania protestu adwokatów, Okręgowa Izba Radców Prawnych w Łodzi przedstawia następujące stanowisko:

1. Podstawowym ustawowym i etycznym obowiązkiem radców prawnych i adwokatów jest świadczenie pomocy prawnej i działanie na rzecz dobra beneficjentów pomocy prawnej w ramach prawnej ochrony ich interesów. Zlecenie zadań radcom prawnym i adwokatom w zakresie świadczenia pomocy prawnej z urzędu wymaga zapewnienia adekwatnego wynagrodzenia przez Skarb Państwa, uwzględniającego w szczególności specjalistyczny charakter wiedzy wymagany do prowadzenia spraw oraz ich specyfikę.
2. ORA w Łodzi, decydując się na akcję protestacyjną, nie skontaktowała się wcześniej z OIRP w Łodzi ani nie podjęła żadnych rozmów na temat wspólnego stanowiska w tej materii. Dostrzec przy tym należy, że podejmowanie działań w celu zmiany stawek opłat za świadczenie pomocy prawnej z urzędu wymaga adekwatnego i odpowiedzialnego doboru środków, w tym ich stopniowania, mając również na względzie ich potencjalny wpływ na sytuację beneficjentów pomocy prawnej, a także mając na uwadze pryncypia prawniczego zawodu zaufania publicznego.
3. Radcowie prawni, nie tylko OIRP w Łodzi, krytycznie oceniają obecny poziom wynagrodzeń za prowadzenie spraw z urzędu. Świadczenie pomocy prawnej nierzadko w skomplikowanych, długotrwałych postępowaniach za kwoty rzędu 360 złotych (np. w sprawach z zakresu prawa pracy, czy też w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego) jest nieakceptowalne i nie odpowiada nakładowi pracy profesjonalnych pełnomocników oraz standardom minimalnych stawek wynagrodzenia za pracę. Kolejnym elementem, który wymaga interwencji jest termin płatności wynagrodzenia za sprawy z urzędu, które powinno być – przynajmniej częściowo – płatne zaliczkowo. Wymaga to wprowadzenia niezbędnych zmian systemowych. Wskazać należy, że aktualny, krytycznie oceniany stan rzeczy w tym obszarze jest skutkiem wieloletnich zaniechań i zaniedbań organów władzy publicznej.
4. Radcowie prawni aktywnie działają na rzecz systemowej reformy pomocy prawnej z urzędu, w tym podwyższenia stawek opłat. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych pozostaje w tym zakresie w stałym kontakcie z Ministerstwem Sprawiedliwości, mając w szczególności na uwadze konieczność intensyfikacji prac legislacyjnych. Prezes KRRP Włodzimierz Chróścik zwrócił się do 394 prezesów sądów powszechnych i administracyjnych oraz do stowarzyszeń sędziowskich z apelem o szersze stosowanie mechanizmu przewidzianego w par. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dotyczącego stawek za pomoc prawną świadczoną z urzędu przez radcę prawnego. OIRP w Łodzi na terenie swojej właściwości włączyła się w te działania.
5. OIRP w Łodzi od lat, prezentuje stanowisko, że wspólny głos radców prawnych i adwokatów jest silniejszy niż działania podejmowane osobno. Interesy obu zawodów na szczeblu samorządowym są w tej jak i innych kwestiach, oczywiście zbieżne. Poprawa warunków świadczenia pomocy prawnej oraz urealnienie wynagrodzeń w sprawach z urzędu leży tak w interesie beneficjentów tej pomocy jak i radców prawnych i adwokatów. Oczekiwać należy wspólnej aktywności w tym zakresie zarówno od Naczelnej Rady Adwokackiej w ramach współpracy z Krajową Radą Radców Prawnych, jak i od Okręgowej Rady Adwokackiej w Łodzi w ramach współpracy z Radą Okręgowej Izby Radców Prawnych w Łodzi.
6. Niezrozumiały jest zarzut, jakoby radcowie próbowali wykorzystać protest adwokatów, w sytuacji, w której oba samorządy krytykują wysokość stawek i terminy zapłaty wynagrodzeń za prowadzenie spraw z urzędu. Słusznie Dziekan ORA w Łodzi Paulina Tomaszewska-Lipartowska przyznała, że adwokaci de facto finansują te sprawy dla Skarbu Państwa. Podobnie jest w przypadku radców prawnych.
7. Faktem jest, że wobec zaprzestania wyznaczania adwokatów do prowadzenia spraw z urzędu, ciężar świadczenia pomocy prawnej w tej kategorii spraw spadł wyłącznie na radców prawnych. Mając na względzie powyższe niezrozumiałe są obecne zdziwienie i pretensje. Wyrażamy nadzieję, że ta sytuacja i niesprawiedliwa ocena postawy radców prawnych okażą się jedynie incydentem, a oba samorządy zdobędą się na konstruktywną współpracę. Leży to w interesie nie tylko naszych środowisk, ale przede wszystkim osób, którym świadczymy pomoc prawną.